มีโอกาสได้ฟังบรรยายของคุณ Marc Saxer แห่งมูลนิธิ Friedrich Ebert Stifftung ของเยอรมนี ซึ่งเป็นผู้เชี่ยวชาญด้าน geopolitics
แกเพิ่งออกหนังสือเล่มใหม่ชื่อว่า Geopolitical Conflict in the Wolf World พูดถึงระเบียบโลกใหม่ที่ยังไม่เกิดขึ้น ในยุคที่ระเบียบโลกเดิมล่มสลาย ทำให้โลกปัจจุบันกลายโลกไร้ระเบียบ เป็น “การล่ากันของหมาป่า” (Wolf World) ซึ่งแกเอาประโยคนี้มาจาก Thomas Hobbes ในหนังสือ Leviathan ว่าในโลกที่ใช้กฎแห่งป่า (law of the jungle) มนุษย์จะล่ามนุษย์ด้วยกันเหมือนหมาป่า (man is a wolf to man)
คุณ Saxer เล่าถึงความขัดแย้งทาง geopolitics ณ พื้นที่ต่างๆ ในโลก เช่น ยูเครน อิหร่าน และไต้หวัน โดยกล่าวถึงยุทธศาสตร์ของอเมริกา (ที่พยายามปิดล้อมหรือ encirclement จีน) vs จีน (ที่พยายามทำลายการปิดล้อมของอเมริกา)
จุดที่ผมสนใจคือ Saxer ได้อ้าง สปีชของ Pete Hegseth รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสงคราม (Secretary of War ซึ่งเปลี่ยนชื่อมาจาก Secretary of Defense) ในยุคของ Trump เมื่อเดือนมีนาคมปี 2026 นี้ ถึงแนวคิดชื่อ Greater North America
คัดมาจากต้นฉบับ ตัวเน้นโดยผมเอง
The answer to our challenge is not to ignore our geography in the name of global interests, but to embrace our shared geography in the name of national interests. That is why President Trump has drawn a new strategic map from Greenland to the Gulf of America to the Panama Canal and its surrounding countries.
At the Department of War, we call this strategic map the Greater North America. Why? Because every sovereign nation and territory north of the Equator, from Greenland to Ecuador and from Alaska to Guyana, is not part of the “Global South.” It is our immediate security perimeter in this great neighborhood that we all live in. Each one of these countries border either the North Atlantic or the North Pacific.
แม้ Hegseth ไม่ได้โชว์ภาพแผนที่อย่างเป็นทางการให้ดู แต่ก็มีคนวาดออกมาให้แทนอย่างรวดเร็ว (credit: Technocracy) ผมคิดว่าแผนที่ Greater North America เป็นภาพสะท้อนว่า Trump คิดอะไรในเรื่อง geopolitics และช่วยให้เราเข้าใจปรากฏการณ์ต่างๆ ที่เกิดขึ้นได้ทันทีว่า
- ทำไม Trump ถึงหมกมุ่นกับ Greenland มาก
- ทำไม Trump ถึงประกาศว่า Canada เป็นรัฐที่ 51 ของสหรัฐ
- ทำไม Trump ถึงประกาศจะยึดคลอง Panama คืนมาเป็นของสหรัฐ
- ทำไม Trump ถึงไปจับตัวประธานาธิบดี Nicolás Maduro ของเวเนซุเอลา
- การเปลี่ยนชื่อ Gulf of Mexico เป็น Gulf of America และกรณีล่าสุดคือ Lake Ontario เป็น Lake America
ทั้งหมดนี้มันตอบสนองแผนการใหญ่ที่เรียกว่า Greater North America มันเป็นขอบเขตการป้องกัน (security perimeter) ที่รัฐบาล Trump ใส่ใจว่าจะต้องเสริมความเข้มแข็งให้มากที่สุด
ส่วนคำถามว่าทำไมไม่ตัดเขตตรงที่คลอง Panama (เฉพาะอเมริกาเหนือ) แต่ยังเอาส่วนบนของทวีปอเมริกาใต้มาด้วย Hegseth อธิบายเอาไว้ว่า พื้นที่ตอนใต้ลงไปจากนั้น (ใต้เส้นศูนย์สูตร) มีพรมแดนธรรมชาติป้องกันอยู่แล้ว คือ เทือกเขา Andes และป่า Amazon
Each one of these countries sits north of the two basic geographic barriers that exist in this region, the Amazon and the Andes Mountains.
วิธีคิดของสหรัฐอเมริกาในยุค Trump คือมองว่าในส่วนของภาคเหนือ (Greater North America) จะใช้วิธีจับมือกับประเทศอื่นๆ เพื่อป้องกันขอบเขตร่วมกัน
In the North, the United States must enhance posture and presence in cooperation with you and our sovereign partners to defend our shared immediate security perimeter.
แต่ภาคใต้เส้นศูนย์สูตรลงไป สหรัฐอเมริกาจะใช้วิธีแชร์ต้นทุนการป้องกัน ร่วมกับประเทศพันธมิตร แปลง่ายๆ ว่าไม่ยอมจ่ายเงินคนเดียว
In the South, meaning south of the Equator, the other side of this great neighborhood, we will strengthen partnerships through increased burden sharing. This will enable you to take a greater role to defend the South Atlantic and the South Pacific, and to secure critical infrastructure and resources in partnership with us and other Western nations.
คุณ Saxer ได้ตีความแผน Greater North America และขยายออกมาเป็นภาพใหญ่กว่านั้นว่า Trump มีแผนการด้าน geopolitics อย่างไรต่อทั้งโลก โดยใช้คำว่า Donroe Doctrine ที่ล้อมาจาก Monroe Doctrine ของอดีตประธานาธิบดี James Monroe ที่ต้องการสร้างอิทธิพลกับอเมริกาทั้งเหนือและใต้ แต่เปลี่ยนมาใช้คำว่า Donroe แทนเพื่อบอกว่าเป็นเวอร์ชันของ “Don” ald Trump
จะชอบไม่ชอบ Trump หรือ Hegseth อย่างไรก็ตาม แต่ผมคิดว่าเป็นเรื่องสำคัญที่เราจะต้องเข้าใจว่าพวกเขาคิดอะไร ซึ่งแผนที่ Greater North America อันนี้แหละตอบโจทย์ที่สุด แผนที่เดียวเห็นภาพ
เรายังเห็นการนำไปตีความต่ออีกมาก เช่น เว็บไซต์ Counter Punch บอกว่าการขีดเส้นแบ่งชัดๆ แบบนี้แปลว่า ประเทศอย่าง Mexico, Colombia, Venezuela หลุดจากการเป็นประเทศ Global South กลายมาเป็นส่วนหนึ่งของ Greater North America แทน (อย่างน้อยก็ในสายตาของรัฐบาลอเมริกันยุคนี้) คำถามที่ตามมาคือ ประเทศเหล่านี้จะยอมรับ/เพิกเฉย/ฝ่าฝืน ท่าทีหรือแนวทางของสหรัฐอเมริกาแบบนี้หรือไม่ ซึ่งเป็นเรื่องที่ต้องถกเถียงกันต่อไป