ถ้าพูดถึง “ฮีโร่” ของวงการเทคโนโลยีในใจผม ชื่อที่ตอบได้ทันทีแบบไม่ต้องคิดมากคือ Jeff Dean แห่ง Google
ย้อนความสั้นๆ ว่าสมัยเรียนผมเคยต้องอ่าน เปเปอร์ MapReduce แล้วพบว่ามันว้าวมาก ในระดับที่เราอ่านแล้วรู้สึกว่า “คิดได้ยังไง” (เคยเขียนเรื่องนี้แบบยาวๆ เอาไว้)
หลังจากนั้น Jeff Dean และเพื่อนคือ Sanjay Ghemawat ก็ไปสร้างของว้าวๆ นำหน้าโลกอีกมากมาย เช่น Bigtable, Cloud Spanner, TensorFlow (และ DistBelief เวอร์ชันใช้ภายในบริษัท ซึ่งชื่อของมันก็ว้าวมาก) และตัวที่คนไม่ค่อยรู้จักอย่าง Pathways สถาปัตยกรรมการรัน AI ภายใน Google เขายังเป็นผู้เริ่มโครงการพัฒนาชิป TPU
Jeff Dean ยังเป็นผู้ร่วมก่อตั้งทีม Google Brain (กับ Andrew Ng) มาตั้งแต่ปี 2011 เคยมีสมาชิกเป็นบุคคลดังๆ ของโลก AI มากมาย เช่น Geoffrey Hinton, Samy Bengio (สองคนแรกได้โนเบล), Alex Krizhevsky (AlexNet), Ilya Sutskever (OpenAI)
แม้คนอื่นหมุนเวียนเปลี่ยนหน้ากันไปตามยุคสมัย แต่ Jeff Dean ยังอยู่มายาวนาน จนกระทั่ง การรวมทีม Google Brain กับ DeepMind ในปี 2023 ส่งผลให้ Jeff Dean ย้ายไปเป็น Chief Scientist ของ Google ใหญ่แทน (หัวหน้าของ Google DeepMind คือ Demis Hassabis ที่มาจากฝั่ง DeepMind)
เกร็ดความรู้เล็กๆ ที่ผมเพิ่งทราบเหมือนกันคือชื่อ Gemini นี่ Jeff Dean เป็นคนตั้ง ด้วยเหตุผลว่าเป็นเหมือนฝาแฝดมารวมร่างกัน (Google + DeepMind)
ในภาพรวมแล้ว Jeff Dean เปรียบได้กับ “นายช่างเทคนิคใหญ่” ที่สนใจแต่งานสายเทคนิค อะไรง่ายๆ เราไม่ทำ อะไรยากๆ เราจะมุ่งหน้าไปสู้กับมัน แถมดันแก้ได้ทุกอันแบบว้าวๆ ด้วย ดังนั้นสถานะของแกจึงเป็น legendary แบบไม่ต้องสงสัย และใน Google เองก็มีมีม Jeff Dean facts ล้อเลียนว่า เขาแก้ปัญหาได้ทุกอย่างจริงๆ นะ
ข่าวช็อควงการประจำเดือนสิงหาคม 2026 คือการที่ Jeff Dean และผองเพื่อนอีก 3 คน ประกาศลาออกจาก Google!
ในโพสต์ของ Dean บอกว่าเขาทำงานมา 27 ปี อยู่มาตั้งแต่สมัยมีพนักงาน 25 คน ตอนนี้เติบโตจนมีพนักงาน 190,000 คน ผ่านงานอะไรมาหลายอย่าง แต่ตอนนี้เขาเจอสิ่งที่น่าสนใจกว่าแล้ว จึงตัดสินใจลาออก!
พอไปอ่านว่า Dean จะไปทำอะไรต่อ อะไรที่ยิ่งใหญ่กว่าการทำงานเทคนิคยากๆ ที่บริษัท Google ก็เลยยิ่งว้าว
เพราะบริษัทใหม่ชื่อ Discovery Loop จะไปทำเรื่องการทดลองวิทยาศาสตร์ “อัตโนมัติ” (automate the experimental loop)
Dean อธิบายว่าใจกลางของ กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ (scientific method) คือการทำซ้ำโดยเปลี่ยนตัวแปรไปเรื่อยๆ เราเสนอสมมติฐาน ทดลอง วัดผล และเปลี่ยนค่าไปเรื่อยๆ ซ้ำแล้วซ้ำเล่า
ที่ผ่านมา โลกก้าวหน้าจากความอดทน มุมานะของมนุษย์ ที่ทำกระบวนการนี้ซ้ำแล้วซ้ำอีก แต่กระบวนการนี้มันอาจช้าไปแล้วสำหรับโลกยุคนี้
สิ่งที่ Discovery Loop จะทำคือพัฒนา “ระบบ” ที่ทำให้กระบวนการทดลองวนซ้ำแบบนี้เกิดขึ้นอัตโนมัติ โดยใช้ 2 เครื่องมือประกอบกันคือ โมเดล AI และโครงสร้างพื้นฐานการประมวลผลขนาดใหญ่ ซึ่งเป็นสิ่งที่ทีมของ Jeff Dean เชี่ยวชาญทั้งคู่
ในเบื้องต้น Discovery Loop จะสร้างกระบวนการอัตโนมัติ ในงานวิจัย 2 ด้านคือ machine learning และวิศวกรรม ซึ่งเป็นสิ่งที่ตัวเองเชี่ยวชาญ ก่อนขยายไปยังหัวข้อวิจัยอื่น ซึ่งเป้าหมายระยะยาวคือการพิชิต National Academy of Engineering (NAE) Grand Challenges จำนวน 14 หัวข้อให้สำเร็จ เช่น การสร้างพลังงานฟิวชัน การวิจัยยา การวิจัยสมอง
ทีมงานที่ Jeff Dean ลากมาด้วยก็มาจากทีม Google ที่สนิทกับเขาอยู่แล้ว ได้แก่ Sanjay Ghemawat (เพื่อนคู่หูสาย distributed system), Quoc Le (ชาวเวียดนาม เทพ AI ผู้ร่วมก่อตั้ง Google Brain ตั้งแต่ยุคแรก), Oriol Vinyals (ชาวสเปน หัวหน้าทีม AlphaStar ใช้ AI เล่นเกม และหัวหน้าทีมเทคนิคร่วมของ Gemini)
ความน่ากลัวของทีมนี้คือ ผลงานในอดีตที่ยาวเป็นหางว่าว และ 4 คนนี้เป็นนักวิจัยที่มีเปเปอร์ถูกอ้างอิงในด้าน distributed systems กับ AI มากเป็นกลุ่มท็อปของโลกด้วย
เห็นชื่อทีม Discovery Loop แล้วก็รู้สึกเหมือนการรวม Avengers และน่าจับตาว่า ถ้าลองให้ทีมนี้ทำงานไปสักระยะหนึ่ง ผลลัพธ์ที่ได้ออกมาน่าจะสั่นสะเทือนวงการเป็นแน่แท้
หลัง Jeff Dean ลาออก ก็มีอดีตเพื่อนร่วมงานของเขามาแสดงความระลึกถึงกันมากมาย เรื่องราวที่อ่านแล้วประทับใจ มาจากคนเกาหลีชื่อ Yoonseok Yang เล่าว่าเขาเคยมาฝึกงานที่ Google ตอนปี 2022 และพบว่า Jeff Dean เปิดตารางงานของตัวเองให้คนทั้งบริษัทเห็น แม้แต่เด็กฝึกงานแบบเขาด้วย
เขาจึงลองส่งนัดหมายไปขอนัดคุยกับ Jeff Dean ซึ่งปรากฏว่า Dean กดรับ! เขาเลยมีโอกาสได้คุยกับเทพแบบ Jeff Dean (แม้เป็นผ่านออนไลน์) เขาจึงมาเล่าให้ทุกคนฟังว่าเกิดอะไรขึ้น ซึ่ง Dean เองก็มาตอบใต้โพสต์ด้วยว่า เขาจำเรื่องนี้ได้!
นอกจากนี้ยังมีคลิปของ Jeff Dean ไปบรรยายที่ Princeton ช่วงต้นปี 2026 เล่าถึงระบบพื้นฐาน AI ทั้งหมดเป็นเวลาราว 1 ชั่วโมง ที่มีคนชื่นชมมากมาย ใครสนใจและว่างก็อยากให้ลองดูกันครับ